سماق، درختچه‌ای است به ارتفاع ۴- ۳ متر که شاخه‌های جوان و دمبرگ‌های آن را موهای ریزی پوشانده است. گل‌های آن، حنایی رنگ است و در حدود ۱۰ سانتی‌متر طول دارد و دارای میوه‌های خوشه‌ای شکل به رنگ قرمز و قهوه‌ای است که ابتدا طعم آن گس بوده و پس از رسیدن ترش می‌شوند.

در این مقاله از ۷ گنج ، خواص و مضرات سماق را به طور مفصل شرح میدهیم. با ما همراه شوید…

آشنایی با خواص و مضرات سماق

سماق

سماق، درختچه‌ای است به ارتفاع ۴- ۳ متر که شاخه‌های جوان و دمبرگ‌های آن را موهای ریزی پوشانده است. گل‌های آن، حنایی رنگ است و در حدود ۱۰ سانتی‌متر طول دارد و دارای میوه‌های خوشه‌ای شکل به رنگ قرمز و قهوه‌ای است که ابتدا طعم آن گس بوده و پس از رسیدن ترش می‌شوند.

 نام علمی سماق Rhus coriaria است که در قدیم به آن “سماک” نیز می‌گفتند. در حقیقت فارسی آن سماک و عربی آن سماق است.

از نظر طب قدیم سماق سرد و خشک است.

نام‌های دیگر آن: سَماق، تمتم، سماقیل، سماق‌الدباغین، سماق معمولی، اثرون، تتری، طمطم، سماک، سماق‌الدباغه، اسرون، عبرب و روسی اوطا

خواص سماق:

مدر

  • میوه های سماق دارای خواص مدر هستند و از آنها هم چنین برای درمان اختلالات روده نیز استفاده می شود.

ضد التهاب

  • سماق موجب کاهش تب می شود.
  • هم چنین برای آرتروز، مشکلات تنفسی مانند برونشیت، سرماخوردگی و آنفولانزا معجزه می کند.
  • جهت تسکین گلودرد از جوشانده سماق به صورت غرغره استفاده شود.
  • قراردادن سماق بر روی جراحت‌هایی که در اثر جسم برنده باشد در بهبود آن مؤثر است و از عفونت بعدی جلوگیری می‌نماید.
  • محافظ بسیار خوب در زخم‌های تازه التیام یافته است.
  • برای درمان زخم‌های بد برگ آن را با بارهنگ پخته به صورت ضماد بگذارند.

ضد میکروب

  • سماق به دلیل دارا بودن متیل گالیک اسید، با باکتری سالمونلا مبارزه می کند. مخلوط عصاره ی سماق با آب باکتری های میوه ها و سبزیجات را از بین می برد و آنها را ضدعفونی می کند.

ضد قارچ

  • دانه های سماق ضد قارچ آسپرژیلوس هستند که باعث عفونت های ریه و دیگر اعضا می شود.

ضد دیابت و چاقی 

  • سماق برای بیماران دارای قند خون، دیابت و چاقی مفرط مفید است.
  • نتایج بررسی ها نشان می دهد که سماق تاثیر ضدمیکروبی دارد و مانع از بروز بیماری دیابت می شود.
  • یکی از عوامل به وجود آمدن عوارض مختلف دیابت، ترکیب شدن گلوکز با پروتئین های حیاتی بدن است که منجر به تغییر عملکرد ساختار شیمیایی این پروتئین ها می شود و سماق تا ۸۱ درصد بروز این فرایند را متوقف می نماید.
  • مصرفش در افراد مبتلا به دیابت از تشکیل هموگلوبین اضافی جلوگیری می کند.
آشنایی با خواص و مضرات سماق

درختچه سماق

 آنتی اکسیدان قوی

  • سماق سرشار از ویتامین ث و اسید های چرب امگا ۳ است و به همین دلیل از بروز سکته و بیماری های قلبی و عروقی جلوگیری می نماید.
  • هم چنین سماق به دفع رادیکال های آزاد بدن، به خصوص دستگاه گوارش کمک می کند.

فواید سماق در درمان بواسیر

  • جهت درمان بواسیر جوشانده این گیاه را شب‌ها به صورت ضماد بگذارند.

تاثیر سماق در مهار ویروس هپاتیتB 

  •  مصرف سماق میتواند موجب مهارویروس هپاتیتB  در بدن شود. نتایج پژوهش محققان نشان داد عصاره آبی سماق موجب مهار تکثیر ویروس هپاتیت B می شود. عفونت ویروسی هپاتیت B می تواند باعث هپاتیت حاد و مزمن، سیروز کبدی و کارسینوما کبدی HCC در انسان شود.
  •  سماق خواص گندزدایی و ضد عفونی کننده و ضد میکروب داشته و بعنوان ماده ضد میکروب و عفونت در غذاها و ادویه جهت محافظ از آنها در برابر کرم زدگی و عفونت می‌باشد.

فواید سماق برای پوست و مو

  • شستن مو با دمکرده سماق موی را سیاه می‌نماید.
  • جهت درمان لکه‌های سفید و قهوه‌ای پوست؛ برگ، ریشه و ساقه سماق را بپزند تا به قوام آید سپس بر روی لکه‌ها بمالند.
  • کمپرس با سماق در التیام زخم،التیام سوختگی،اگزما،ترک پوست و ترک نوک سینه در زنان شیرده و در درمان عضو ضرب دیده موثر میباشد.
  • کمپرس سماق و جوش شیرین در درمان کهیر موثر است.

فواید سماق در سلامت دهان و دندان 

  • سماق بصورت دمکرده و یا نقوع و یا پودر آن قلاع دهان و آفت، آبله و خونریزی دهان را بهبود می‌بخشد
  • جهت خوشبوکردن دهان و سفید نمودن دندان‌ها گلنار ۱۰ گرم، سماق ۱۰ گرم و نمک ۵ گرم همه را ساییده سپس با مسواک دندان‌ها را مسواک بزنند.
  • جهت تسکین درد دندان کرم خورده کمی از صمغ سماق را در سوراخ دندان بگذارند.
  • مالیدن سماق به دندان برای تقویت و استحکام لثه ها مفید است و مضمضه خیس کرده سماق در آب نیز برای زخم دهان و تقویت لثه ها مفید است.
  • مضمضه با آب سماق درد دندان را تسکین و پاشیدن پودر آن لثه را تقویت می‌نماید.
  • مخلوط پودر سماق ۱ و پودر ذغال بید ۵/۰ رافع پیوره دندان می‌باشد.
  • ترکیب پودر سماق و نمک ضد عفونی کننده دهان می‌باشد.
  • غرغره با دمکرده یا نقوع سماق رافع درد گلو

مصرف سماق در بارداری:

  • یکی از شیوه‌های درمانی که طب سنتی ایران برای کنترل تهوع بارداری و تقویت معده سفارش می‌کند، این است که  زنان باردار باید به مدت ۲ روز خوردن غذا به شیوه همیشگی را ترک کرده و به جای آن هر ۲ ساعت یک‌بار یک سیخ کباب کوبیده به همراه اناردانه خشک و سماق آسیاب شده، میل کنند.
  • در این حالت زنان باردار پودر آسیاب شده اناردانه خشک و سماق را باید به گونه‌ای روی کباب بپاشند، که سطح آن را کاملا بپوشاند. زنان باردار این غذا را بدون برنج و نان هر ۲ ساعت یک بار میل کنند تا حالت تهوع آنها برطرف شود.

فواید سماق برای ریه:

  • دمکرده سماق جهت رفع نفث الدم و نزف الدم و تقویت شش، جهت رفع خونریزی، درمان سل و به گفته رازی همراه شراب رافع مشکلات ریوی می‌باشد.

فواید سماق برای دستگاه گوارش:

  • سماق اشتها را تحریک می‌کند.
  • از خونریزی معده جلوگیری می‌کند.
  • استفاده از سماق به صورت پودر شده برای کاهش حالت تهوع و استفراغ در بسیاری از افراد مناسب گزارش شده است. پودر سماق ناراحتی‌ها و اختلالات گوارشی را بهبود می‌بخشد.
  • کسی که همیشه استفراغ می‌کند و غذا در معده‌اش نمی‌ماند سماق را با کمی زیره آسیاب نموده با آب سرد بنوشند.
  • اگر همراه گوشت خورده شود از مسمومیت گوشت جلوگیری می‌کند.
  • برطرف کننده اسهال معمولی و اسهال خونی است.
  • به‌دلیل داشتن تانن فراوان قابض و پاک کننده و مقوی معده می‌باشد.
  • از اسهال صفراوی و مزمن و اسهال خونی و آمدن خلط خونی از سینه جلوگیری میکند و خونریزی را بند می آورد.
  • برای دستگاه گوارش خاصیت آنتی‌ بیوتیکی دارد.
  • جهت بندآوردن اسهال سماق، گشنیز خشک و زرده تخم‌مرغ آب‌پز میل شود.

فواید سماق بر سلامت دستگاه تناسلی و قوای جنسی:

  • در زنانی که ترشحات واژینال دارند سماق را جوشانده و داخل لگنی ریخته و شخص در آن بنشیند.
  • خوردن سماق از ترشح زیاد ادرار جلوگیری می‌کند.
  • برای جلوگیری از انزال زودرس و سستی اعضاء از جوشانده برگ سماق و بارهنگ به پشت روی ستون فقرات و بیخ آلت بمالند.
  • در قدیم برای درمان سوزاک بکار می رفته است.
  • جهت درمان رطوبت‌های سفید رحم از گرد سماق استفاده شود.
  • در قدیم شیره خارج شده از درخت سماق را برای درمان بیماری های دستگاه ادراری بکار می بردند

چای سماق:

  • چای سماق برای کاهش تعریق بکار میرود.

مصرف سماق در رماتیسم و نقرس:

  • درمان رماتیسم، نقرس و خاصیت ضد میکروبی این گیاه نیز به اثبات رسیده است.

مضرات سماق

  • خوردن سماق تازه باعث مسمومیت می شود. بنابراین فقط باید خشک آن را مصرف نمود.
  • به دلیل اینکه طبیعت سماق سرد است، برای افراد سردمزاج مناسب نیست و باید با گیاهان گرم مصرف شود.
  • مصرف بیش از حد سماق می ‌تواند مسمومیت زا باشد.
  • سماق را باید به دور از نور مستقیم خورشید نگهداری نمایید.

نوشته شده توسط گروه ۷ گنج – اختصاصی ۷ گنج

www.7ganj.ir

*** این مقاله از منابع و کتب مختلف برگرفته شده و توسط گروه ۷ گنج تالیف گردیده ، لذا کپی برداری از آنها تنها در صورت درج نام و لینک فعال به ۷ گنج مجاز می باشد.